Ara
  • Musab Kalender

Kırım'ın Osmanlı tabiliğine geçişi nasıl oldu?

Bu tabilik öyle birdenbire olmuş bir şey değil, bir süreç var. Kırım Hanlığı’nın gerçek kurucusu sayılan Hacı Giray, hanlığını 1441’de kurmuştu. Fakat Hacı Giray 1466’da ölünce oğulları taht kavgasına düştü. Mengli Giray ile kardeşi Nurdevlet Han arasında bir hakimiyet mücadelesinin yaşandığı bu süreçte Kırım ile Osmanlı arasındaki münasebetlerin de başladığını görüyoruz. Bu dönemde Mengli Giray’ın önce kardeşi karşısında mağlup ve başarısız olup zor günler geçirdiğini, 1467’ye gelindiğinde ise hanlığın idaresini ele geçirdiğini görüyoruz. Ama burada kalıcı bir başarı olmadığı görülüyor. Netice olarak 1474’de iç mücadeleler dolayısıyla Cenevizliler’e sığınıyor, fakat Cenevizliler kardeşi ile anlaşıp onu hapsediyorlar. Osmanlı’nın bölgede siyasi bir aktör olarak ortaya çıkması da bu olay ile ilgili zaten. Yani bu bir yerde Kırım’ın iç sorunları ile de alakalı. İşte Mengli Giray Cenevizliler’e karşı Osmanlılar’dan yardım istiyor. Söz konusu yardım talebini bir tür davet olarak da görebiliriz. Nitekim bunun üzerine Fatih Sultan Mehmed 1475’de Gedik Ahmed Paşa’yı bir donanma ile gönderip Kefe’yi ve Kırım sahillerindeki Cenevizliler’e ait bütün limanları fethettirmiştir. Tabi o kadarla da kalınmıyor burada. Osmanlı idaresi, Cenevizliler tarafından hapse atılan Mengli Giray’ı ise hapsolmaktan kurtararak hanlığın başına getiriyor ve böylece de tabiiyet ilişkisi somut bir veçheye bürünüyor.

Kırım Hanlığı’nın Osmanlılar’a tabi olmasından sonra doğal olarak taraflar arasındaki ilişkiler daha da yoğunlaşıyor. Normal olan da budur. Osmanlı sultanına tabi olmayı kabul eden Mengli Giray ile Kırım Hanlığı ilk defa 1484’de II. Bayezid’ın Akkirman seferine katılarak işbirliği yapıyor ve böylece başlıyor Kırım’ın Osmanlı’ya iştiraki. Bundan sonra Osmanlılar’ın Avrupa’ya yaptıkları seferlerde Kırım hanlarının ordularıyla bulunmaları gelenek haline geliyor. Öte yandan kısa zaman içerisinde Kırım hanları Osmanlı tarafından tayin edilmeye başlıyor. Daha da ileri gidilip Kırım ile Osmanlı arasında sıhriyet de kuruluyor. Mevcut tarihçi görüşüne göre; Mengli Giray, I. Selim’e kızını verip Hanedan-ı Al-i Osman ile akraba da oluyor. İlber Ortaylı



0 görüntüleme
Unknown Track - Unknown Artist
00:00 / 00:00

SUBSCRIBE VIA EMAIL

© 2023 by Salt & Pepper. Proudly created with Wix.com